Tổ Ngữ văn – Nghệ thuật vừa tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học với chủ đề “Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) trong dạy đọc hiểu Ngữ văn 9”. Hoạt động được triển khai theo quy trình đồng thiết kế – dạy minh họa – phân tích, phản tư – điều chỉnh, nhằm chuẩn hóa mục tiêu đọc hiểu theo năng lực, tích hợp có chọn lọc công cụ AI vào tiến trình dạy học và tạo minh chứng dữ liệu cho đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh.
Trong khuôn khổ chương trình, bài dạy minh họa do thầy Lê Đăng Khoa thực hiện với văn bản “Bếp lửa” (Bằng Việt) tại lớp 9A2. Ở vòng 1, diễn ra vào sáng 17/9/2025, bài dạy được đánh giá Khá; sau điều chỉnh thiết kế và cách thức tổ chức hoạt động, vòng 2 (tiết 1) vào chiều 24/9/2025 đạt mức Tốt. Kết quả cho thấy sự tiến bộ rõ rệt ở mức độ tham gia của học sinh, chiều sâu chú giải văn bản và khả năng liên hệ giá trị “bếp lửa” với tình cảm gia đình, động lực học tập.
Việc ứng dụng AI được thiết kế theo các điểm đặt có chủ đích. Ở khâu khởi động, giáo viên sử dụng AI để tạo bộ câu hỏi nhanh giúp kích hoạt kiến thức nền về bối cảnh sáng tác và trường nghĩa “bếp lửa”. Trong quá trình đọc gần văn bản, hệ thống gợi ý từ khóa và bản đồ khái niệm, hỗ trợ học sinh đánh dấu, chú giải trực tiếp trên thiết bị. Nhiệm vụ học tập được cá nhân hóa theo năng lực: nhóm cơ bản nhận gợi ý từng bước, nhóm khá giỏi được dẫn dắt mở rộng bình diện nghệ thuật và thông điệp tư tưởng. Dữ liệu lớp học được thu thập tức thời qua các phiếu kiểm tra ngắn, từ đó xuất báo cáo tiến bộ theo các tiêu chí nội dung, nghệ thuật, cảm thụ và liên hệ.
Sau vòng 1, tổ chuyên môn tiến hành phân tích bài học dựa trên minh chứng số và quan sát tại lớp. Những điểm dàn trải ở phần khởi động được rút gọn; hoạt động thảo luận nhóm được tăng cường vai trò dẫn dắt của giáo viên; giao diện nhiệm vụ trên công cụ AI được tinh gọn để giảm phân tán; rubric đánh giá được chuẩn hóa, giúp giáo viên và học sinh cùng theo dõi tiến độ. Các điều chỉnh này tạo nền cho vòng 2, nơi chất lượng sản phẩm học tập được nâng lên, đặc biệt ở tiêu chí đọc gần và diễn đạt.
Sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học khẳng định ý nghĩa khi gắn với ứng dụng AI. Trước hết, mô hình giúp nâng chất quy trình chuyên môn, chuyển từ quan sát cảm tính sang phân tích dựa trên dữ liệu, cho phép điều chỉnh chiến lược dạy học kịp thời. Đồng thời, AI không thay thế cảm thụ văn chương mà mở rộng “hộp công cụ” của giáo viên, làm giàu tương tác và khuyến khích học sinh đọc sâu, viết có chứng cứ. Bên cạnh đó, hoạt động góp phần bồi dưỡng năng lực số cho giáo viên và học sinh, hình thành thói quen thiết kế – phản tư – cải tiến, phù hợp định hướng chuyển đổi số của nhà trường.
Khía cạnh đạo đức học thuật và an toàn số được lồng ghép xuyên suốt. Học sinh được hướng dẫn sử dụng AI một cách minh bạch, biết trích dẫn nguồn, tôn trọng bản quyền và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Điều này giúp xây dựng môi trường học tập trung thực, an toàn, đồng thời định vị AI như một trợ thủ học thuật chứ không phải công cụ thay thế tư duy.
Từ kết quả đạt được, Tổ Ngữ văn – Nghệ thuật dự kiến nhân rộng mô hình nghiên cứu bài học có ứng dụng AI sang các văn bản khác của Ngữ văn 9 và các khối lớp liên quan. Đơn vị cũng sẽ xây dựng ngân hàng nhiệm vụ đọc hiểu số hóa kèm rubric chuẩn, tổ chức các chuyên đề bồi dưỡng nội bộ về thiết kế bài học tích hợp AI và chia sẻ điển hình tốt. Hoạt động lần này cho thấy hướng đi hiệu quả trong nâng cao chất lượng dạy học Ngữ văn, lấy học sinh làm trung tâm, củng cố phẩm chất và năng lực trong bối cảnh giáo dục mới.
MINH PHỤNG