1. Các khái niệm cốt lõi
Thông tư đã đưa ra định nghĩa rõ ràng về hai hoạt động trọng tâm:
Hướng nghiệp: Hệ thống các biện pháp giúp học sinh có kiến thức về nghề nghiệp, khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở thích cá nhân và nhu cầu xã hội.
Phân luồng: Biện pháp tổ chức hoạt động giáo dục trên cơ sở thực hiện hướng nghiệp, tạo điều kiện để học sinh sau khi tốt nghiệp THCS hoặc THPT tiếp tục học lên cao hoặc tham gia lao động phù hợp.
2. Nội dung và hình thức thực hiện hướng nghiệp
Công tác hướng nghiệp được đổi mới theo hướng thực tiễn và hiện đại hơn thông qua các nhóm nội dung:
Cung cấp thông tin nghề nghiệp: Bao gồm thông tin về các ngành nghề, yêu cầu năng lực, xu hướng thị trường lao động và cơ hội việc làm.
Hỗ trợ tự nhận thức bản thân: Giúp học sinh đánh giá năng lực, sở thích thông qua trắc nghiệm và trải nghiệm thực tế.
Phát triển kỹ năng lựa chọn nghề: Tập trung vào kỹ năng xử lý thông tin, ra quyết định và các kỹ năng mềm như làm việc nhóm, giao tiếp, sáng tạo.
Chuyển đổi số trong hướng nghiệp: Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nền tảng số và cơ sở dữ liệu để tư vấn trực tuyến cho học sinh.
3. Đẩy mạnh công tác phân luồng học sinh
Việc phân luồng được thực hiện thông qua nhiều biện pháp linh hoạt:
Đa dạng hóa lộ trình: Các trường phổ thông chủ trì phối hợp với các trung tâm GDNN-GDTX và cơ sở giáo dục nghề nghiệp để tổ chức các mô hình vừa học văn hóa vừa học nghề.
Xây dựng lộ trình mở: Cơ sở giáo dục nghề nghiệp thực hiện liên thông, công nhận kết quả học tập và tín chỉ để người học dễ dàng chuyển đổi giữa các luồng đào tạo.
Gắn kết với doanh nghiệp: Huy động các doanh nghiệp tham gia tư vấn, hướng dẫn trải nghiệm và tuyển dụng trực tiếp học sinh sau tốt nghiệp.
4. Trách nhiệm của các cấp chính quyền và nhà trường
Ủy ban nhân dân cấp xã: Chủ trì tuyên truyền nâng cao nhận thức người dân; rà soát các nghệ nhân, làng nghề địa phương để kết nối với nhà trường phục vụ trải nghiệm nghề nghiệp cho học sinh.
Cơ sở giáo dục phổ thông: Xây dựng kế hoạch hướng nghiệp hằng năm; phân công giáo viên phụ trách và phối hợp chặt chẽ với cha mẹ học sinh trong định hướng nghề nghiệp.
Đội ngũ thực hiện: Bao gồm cán bộ quản lý, giáo viên, viên chức tư vấn và cả các chuyên gia, đại diện doanh nghiệp được mời tham gia.
5. Điều kiện bảo đảm và kinh phí
Cơ sở vật chất: Nhà trường bố trí phòng hoặc không gian tư vấn hướng nghiệp (có thể lồng ghép với phòng tư vấn học đường) và trang bị các thiết bị mô phỏng, máy tính kết nối internet.
Hệ thống dữ liệu: Bộ Giáo dục và Đào tạo vận hành Cổng thông tin hướng nghiệp quốc gia để cung cấp học liệu và thông tin thị trường lao động thống nhất.
Kinh phí: Được huy động từ ngân sách nhà nước, nguồn thu hợp pháp của trường và các nguồn tài trợ, xã hội hóa.
Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá trong việc giảm định kiến nghề nghiệp, tăng tỷ lệ học sinh lựa chọn đúng hướng đi sau tốt nghiệp, góp phần cung ứng nguồn nhân lực phù hợp cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước.
Nguồn tài liệu: Thông tư số 16/2026/TT-BGDĐT ngày 24/03/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.